Số lượng vụ việc phòng vệ thương mại có xu hướng gia tăng
Thứ Sáu, 19/11/2021 12:38

Sáng 19/11, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Công thương tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin về phòng vệ thương mại cho các cơ quan báo chí. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến tại Hà Nội và TPHCM.

Dự và chỉ đạo Hội nghị có Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Phan Xuân Thủy, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh cùng lãnh đạo các Vụ, Cục, đơn vị của Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Công thương, Bộ Thông tin & Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam…

Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh cho biết, công cụ thương mại xuất hiện từ rất sớm, được sử dụng thường xuyên trong thương mại quốc tế, biện pháp này ra đời và phát triển cùng với tiến trình tiến số hóa thương mại. Do đó, biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) đã, đang và sẽ, luôn luôn song hành với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và là một trong các hệ quả của hội nhập kinh tế quốc tế.

Theo thống kê của WTO, hơn 25 năm qua, kể từ khi WTO ra đời vào năm 1995 cho đến tháng 12/2020, các nước đã khởi xướng, điều tra tổng cộng 6.300 vụ việc chống bán phá giá (CBPG), 632 vụ chống chống trợ cấp (CTC), 400 vụ việc tự vệ. Đây là minh chứng cho thấy tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đã mang lại số lượng lớn các vụ việc PVTM.

Trong những năm gần đây, số lượng các vụ việc PVTM của nước ngoài đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng. Nếu giai đoạn 2005 - 2010 chỉ có 25 vụ việc thì giai đoạn 2011 – 2015 là 52 vụ việc và giai đoạn 2016 – tháng 9/2021 là 109 vụ.

untitled-w1153-h703.jpg

Số lượng các vụ PVTM đối với hàng xuất khẩu Việt Nam có xu hướng gia tăng

Đặc biệt, số lượng các vụ việc chống lẩn tránh hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đang có xu hướng tăng lên do vài nước cho rằng hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sử dụng nguyên liệu chính được nhập khẩu từ những khu vực đang bị áp dụng biện pháp PVTM.

Tính đến tháng 11/2021, Bộ Công Thương đã khởi xướng, điều tra 23 vụ việc PVTM, trong đó có 13 vụ việc CBPG, 1 vụ việc CTC, 6 vụ việc tự vệ và 1 vụ việc chống lẩn tránh biện pháp tự vệ với các sản phẩm thép, kính nổi, dầu ăn, bột ngọt, phân bón, màng BOPP, nhôm, ván gỗ, sợi, đường…

Đến nay, Việt Nam đã tham gia, ký kết 15 Hiệp định Thương mại tự do (FTA) cả song phương và nhiều bên, trong đó có nhiều Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như: Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Châu Âu (EVFTA)…

Ngày 2/10/2021 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1659/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Nâng cao năng lực về phòng vệ thương mại trong bối cảnh tham gia các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới". Đề án tạo ra khuôn khổ toàn diện, tổng thể để tạo điều kiện tăng cường hiệu quả công tác PVTM, bảo vệ hợp pháp và hợp lý sản xuất trong nước, nâng cao hiểu biết, năng lực của các doanh nghiệp, hiệp hội về công cụ PVTM, đồng thời có chiến lược và cơ chế phối hợp nhằm ứng phó hiệu quả với các vụ kiện PVTM đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

0ceecc100253c90d9042-w1280-h648.jpg

Buổi họp báo diễn ra trực tuyến tại Trung tâm Báo chí TPHCM

Đề án xác định PVTM là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong chính sách thương mại, góp phần nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế. Do đó, cần nâng cao năng lực về PVTM, xây dựng và củng cố cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, các ngành sản xuất, hiệp hội, doanh nghiệp và đội ngũ tư vấn pháp lý để bảo vệ nền kinh tế, doanh nghiệp, thị trường, phát triển xuất nhập khẩu bền vững.

Mục tiêu chung của Đề án nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về PVTM để đảm bảo đồng bộ, thống nhất với các cam kết quốc tế, phù hợp với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và đảm bảo lợi ích của nền kinh tế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế; nâng cao nhận thức, năng lực về PVTM của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ tư vấn pháp lý; củng cố cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội trong lĩnh vực PVTM; sử dụng hiệu quả các quy định về PVTM để bảo vệ sản xuất trong nước và lợi ích người tiêu dùng.

Trong đó, giai đoạn 2022-2025, tập trung vào việc rà soát tổng thể văn bản pháp luật trong lĩnh vực PVTM, từ đó đề xuất sửa Luật Quản lý ngoại thương hoặc xây dựng Luật Phòng vệ thương mại; xây dựng cơ sở dữ liệu một số ngành công nghiệp nền tảng và nông nghiệp trọng điểm để nâng cao năng lực về PVTM; số hóa công tác điều tra, áp dụng biện pháp PVTM để giảm gánh nặng hồ sơ cho doanh nghiệp; tăng cường đào tạo nâng cao năng lực điều tra, áp dụng biện pháp PVTM đối với hàng hóa nhập khẩu; đẩy mạnh cơ chế phối hợp liên ngành trong việc ứng phó với các vụ việc điều tra chống trợ cấp, chống lẩn tránh thuế đối với hàng hóa xuất khẩu.

Giai đoạn 2026-2030, trên cơ sở tổng kết việc triển khai giai đoạn 2022-2025, hoàn thiện hệ thống pháp luật về PVTM (bao gồm xây dựng hoặc sửa luật, nghị định, thông tư liên quan trong lĩnh vực PVTM); hoàn thiện cơ sở dữ liệu các ngành công nghiệp nền tảng và nông nghiệp trọng điểm; tăng cường tiếng nói của Việt Nam về PVTM trên các diễn đàn khu vực và quốc tế để đảm bảo quyền và lợi ích trong quá trình thực thi các hiệp định thương mại tự do.

Hiện nay, Bộ Công Thương đang chủ động phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xây dựng kế hoạch hành động để triển khai Đề án, đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu đề ra, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các ngành sản xuất, doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình tham gia các Hiệp định FTA.

Số liệu của Cục Xuất nhập khẩu cho thấy, 10 tháng năm 2021, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 32,19 tỷ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mẫu EUR.1 đạt 6,55 tỷ USD, tương đương tỷ lệ 20,37%.

Đến nay, EU đã khởi xướng điều tra PVTM 14 vụ việc đối với Việt Nam. Trong đó có 4 vụ việc CBPG (giày dép - 1998; bật lửa ga - 2002; xe đạp, ống thép, ốc vít không gỉ - 2004; giày mũ da - 2005); 1 vụ việc CTC (sợi tổng hợp - 2013); 1 vụ việc tự vệ (thép - 2018); 5 vụ việc chống lẩn tránh thuế (mì chính - 1998; kẽm oxit, vòng khuyên kim loại - 2003; đèn huỳnh quang - 2004; bật lửa ga - 2012; xe nâng - 2017). Hiện còn 1 vụ việc đang còn hiệu lực là biện pháp tự vệ với thép từ năm 2018. 

Kim Sáng
Tag: phòng vệ thương mại , Bộ Công thương , Hội nghị