Nhiều doanh nghiệp “khốn đốn” sau Công văn hoả tốc của Tổng cục Hải quan
Thứ Năm, 07/01/2021 06:26

Trong khi Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư số 05/2019/TT-BXD cho phép doanh nghiệp xuất khẩu đá xây dựng có nguồn gốc đá vôi, thì Tổng cục Hải quan bất ngờ ra Công văn hoả tốc tạm dừng thông quan đối với mặt hàng trên.

Hàng triệu USD “bốc hơi” do vướng mắc thông quan

Theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp sản xuất - xuất khẩu đá vật liệu xây dựng có nguồn gốc từ đá vôi, hàng chục năm qua, họ được các cơ quan chức năng có thẩm quyền cấp phép khai thác và xuất khẩu. Quá trình hoạt động, các doanh nghiệp tạo ra việc làm cho hàng nghìn công nhân, nộp ngân sách nhà nước trên 250 tỷ đồng.

Ngày 22/12/2020, Tổng cục Hải quan bất ngờ ban hành Công văn hỏa tốc số 8019/TCHQ-TXNK quy định: "Mặt hàng xuất khẩu đá vôi, đá chứa canxi (trừ nhũ đá vôi, đá vôi trắng và đá hoa trắng), đáp ứng Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 6072:2013 thì thuộc nhóm 25.21". Cụ thể, cơ quan Hải quan sẽ tạm dừng hoạt động xuất khẩu đá xây dựng có nguồn gốc từ đá vôi theo chỉ đạo của Tổng cục Hải quan.

nh-1-w500-h321.png

Nhiều tàu hàng chở đá vôi xuất khẩu bị ách tắc tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Cẩm Phả

Bất ngờ gặp vướng mắc trong hoạt động kinh doanh, một số doanh nghiệp cho rằng, hiện nay việc xuất khẩu đá xây dựng có nguồn gốc đá vôi được thực hiện theo Thông tư số 05/2019/TT-BXD ngày 10/10/2019 của Bộ Xây dựng, việc Tổng cục Hải quan bất ngờ ban hành Công văn hoả tốc số 8019 để áp dụng là không đúng với trình tự ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Hơn nữa, các doanh nghiệp đã được UBND các tỉnh cấp phép khai thác mặt hàng đá xây dựng có nguồn gốc từ đá vôi theo đúng Luật Khoáng sản 2010. Các mỏ này cũng không nằm trong quy hoạch khoáng sản là nguyên liệu xi măng theo Quyết định số 1065/QĐ/TTg ngày 09/07/2010 của Thủ tướng Chính phủ.

“Công văn 8019 gây thiệt hại nặng này cho doanh nghiệp xuất khẩu đá xây dựng đã có tàu đến cảng Cẩm Phả nhận hàng từ 22/12 đến nay, đẩy chúng tôi vào vòng lao lý, phá sản”, đại diện Công ty Cổ phần Sản xuất vật liệu xây dựng Hữu Nghị bức xúc nói.

Đại diện 1 doanh nghiệp xuất khẩu đá vật liệu xây dựng cho hay, chỉ tính riêng 14 con tàu đang không thể thông quan tại Hải quan cửa khẩu Cẩm Phả, hơn chục ngày nay, các công ty đã thiệt hại hơn 1 triệu USD. Trước tình hình nghỉ lễ kéo dài đến hết ngày 03/01/2021, doanh nghiệp đối mặt với việc tiếp tục thiệt hại thêm nhiều tỷ đồng.

nh-2-w500-h329.png

Nhiều năm qua, đá xây dựng có nguồn gốc đá vôi được các cơ quan chức năng cấp phép khai thác và xuất khẩu với số lượng lớn.

“Chúng tôi khẩn thiết kêu gọi sự quan tâm giúp đỡ của các bộ ngành liên quan, của Chính phủ để tháo gỡ ngay tình trạng khó khăn này. Thiết nghĩ khi chưa biết ai đúng ai sai để quy trách nhiệm, thì việc khẩn cấp tháo gỡ sự việc cấp bách, là việc nên và phải làm ngay tránh tình trạng doanh nghiệp đối mặt với thiệt hại lớn, nguy cơ phá sản”, một số doanh nghiệp xuất khẩu đá vật liệu xây dựng đưa ra kiến nghị.

Trao đổi với phóng viên, ông Hoàng Tú Hoàn – Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Cẩm Phả (Cục Hải quan Quảng Ninh) xác nhận, hiện có nhiều tàu hàng xuất khẩu đá vôi chưa được thông quan do thực hiện theo Công văn hoả tốc 8019 của Tổng cục Hải quan. Trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn vướng mắc trong thủ tục thông quan, có thể đến trao đổi trực tiếp để Chi cục Hải quan Cẩm Phả hỗ trợ và cùng giải quyết.

Thông tin với báo chí, ông Hoàng Tú Hoàn chia sẻ: “Đặc thù của xuất khẩu mặt hàng này là lượng hàng rất lớn, các doanh nghiệp phải ký hợp đồng với đối tác, thuê tàu…Khi nhận được văn bản của Tổng cục, chúng tôi bắt buộc phải dừng hoạt động thông quan. Tuy nhiên, Công văn 8019 khá đường đột, chưa có lộ trình cho các doanh nghiệp chuẩn bị, gây khó khăn, thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp. Chúng tôi đang tham mưu với Tổng cục gỡ khó, không để tình trạng ùn ứ tại cảng kéo dài".

Công văn hoả tốc liệu có đúng trình tự ban hành?

Theo Luật sư Diệp Năng Bình – Trưởng Văn phòng Tinh Thông Luật (Đoàn luật sư TPHCM), điểm mấu chốt khiến hàng hoá bị ách tắc, doanh nghiệp gặp thiệt hại lớn nằm ở sự thiếu thống nhất của các cơ quan chức năng. Trong khi Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 05/2019/TT-BXD đồng ý cho xuất khẩu đá xây dựng có nguồn gốc đá vôi, UBND các tỉnh cũng cho phép khai thác theo Quyết định số 1065/QĐ/TTg của Thủ tướng Chính phủ, thì Tổng cục Hải quan lại bất ngờ ban hành Công văn hỏa tốc số 8019/TCHQ-TXNK tạm dừng thông quan hàng hoá.

nh-3-w500-h400.jpg

Luật sư Diệp Năng Bình nhấn mạnh: “Tổng cục Hải quan cần thông báo lộ trình thực hiện với doanh nghiệp trước khi bất ngờ ra Công văn hoả tốc”

Luật sư Diệp Năng Bình nhấn mạnh, căn cứ khoản 4 Điều 2 Quyết định số 105/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, về phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản làm xi măng ở Việt Nam đến năm 2020 thì Thủ tướng đã giao cho Bộ Tài chính trách nhiệm đó là: Bố trí nguồn vốn từ ngân sách nhà nước để điều tra cơ bản địa chất trên các diện tích vùng nguyên liệu đã quy hoạch; Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Xây dựng, xây dựng và ban hành chính sách đảm bảo quyền lợi của các địa phương trong khai thác nguồn khoáng sản làm xi măng; Xây dựng quy chế bảo hiểm rủi ro hoạt động khoáng sản.

Tại Điều 12 Luật Hải quan quy định nhiệm vụ của Hải quan, theo đó: Hải quan Việt Nam có nhiệm vụ thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải; phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; Tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; thống kê hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan; Kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Do vậy, khi thấy phát sinh các vấn đề thuộc lĩnh vực mình quản lý thì Tổng cục Hải quan phải đề xuất lên Bộ Tài chính để Bộ Tài chính cùng các Bộ khác trình Thủ tướng Chính phủ và quyết định các chính sách để không ảnh hưởng đến doanh nghiệp.

Đồng thời, đơn vị Hải quan cần họp bàn cùng các cơ quan chức năng, trước khi ban hành công văn hoả tốc thực thi nhiệm vụ nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thời gian sắp xếp lộ trình xuất nhập khẩu, tránh ách tắc hàng hoá, giảm thiệt hại cho doanh nghiệp.

Được biết, ngày 30/12/2020, Tổng cục Hải quan đã tổ chức cuộc họp với đại diện Vụ Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) và đại diện Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam (Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng - Bộ Khoa học và Công nghệ) và đại diện các đơn vị đều thống nhất: “Mặt hàng đá vôi là nguyên liệu để sản xuất xi măng clanhke pooc lăng đạt Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6072-2013 có hàm lượng CaCO3 trên 85% và MgCO3 dưới 7%, thì không thuộc danh mục khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Do đó, tạm thời dừng thông quan các lô hàng xuất khẩu đá xây dựng có nguồn gốc đá vôi”.

Sau khi có thông tin về cuộc họp trên, hầu hết các doanh nghiệp có liên quan đều phản ứng và cho rằng việc này phải có lộ trình thông báo để các doanh nghiệp thực hiện chứ không thể đột ngột ra một công văn hỏa tốc để rồi từ đó mọi hoạt động xuất khẩu ngừng trệ, ảnh hưởng quá lớn tới các doanh nghiệp.

Hiện nay, khoảng 90% các mỏ đá vôi được UBND các tỉnh cấp giấy phép khai thác khoáng sản đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường theo Luật Khoáng sản 2010, và nằm ngoài vùng quy hoạch nguyên liệu sản xuất xi măng theo quyết định số 1065/QĐ-Ttg đều có hàm lượng CaCO3 lớn hơn 85%, MgCO3 nhỏ hơn 7%.

Do vậy, đa số doanh nghiệp bày tỏ thắc mắc, nếu Tổng cục Hải quan khẳng định mặt hàng trên không thuộc danh mục làm vật liệu xây dựng thông thường thì mặt hàng này gọi là gì? Có được tiêu thụ trên thị trường nội địa hay không?

Trần Khanh
Tag: công văn hỏa tốc , tổng cục hải quan , xuất khẩu đá xây dựng , đá vôi