Sự kiện nổi bật
giá xăng
nắng nóng
năng lượng tái tạo
bệnh đậu mùa
Tìm kiếm

Xung đột ở Ukraine dưới góc nhìn của chuyên gia nghiên cứu quan hệ quốc tế

Liên quan đến xung đột ở Ukraine hiện nay có nhiều ý kiến trái chiều; đặc biệt có ý kiến không tán thành việc Việt Nam bỏ phiếu trắng cho nghị quyết tại phiên họp đặc biệt của Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 1/3, cho đó là hành động “ba phải”...

Trước hết cần nói rằng, trong quan hệ quốc tế không có khái niệm “ba phải”, và cũng không có trung lập thật sự. Việc bỏ phiếu trắng hay không bỏ phiếu, hoặc bỏ ra ngoài cuộc họp cũng là các cách bày tỏ thái độ.

Muốn hiểu rõ vì sao, phải hiểu việc xác định lợi ích quốc gia và cách (chiến lược) thực hiện lợi ích quốc gia của mỗi nước trong các bối cảnh không gian và thời gian nhất định – nghĩa là trong từng sự việc cụ thể, tính hiện tại và là hệ luỵ cho việc thực hiện lợi ích quốc gia trong tương lại trong các bối cảnh khu vực, quốc tế có thể dự báo.

Việc bày tỏ thái độ có rất nhiều cách – sử dụng diễn đàn quốc tế là một cách. Ủng hộ hay phản đối có thể bằng ngôn từ, bằng văn bản hay bằng hành động ngoại giao gọi là các động thái. Tuy nhiên cần hiểu rõ rằng phản đối hay ủng hộ đến mức độ nào còn tuỳ thuộc mối quan hệ song phương, tác động đa phương đối với các bên có liên quan đến lợi ích của mỗi nước.

Như vậy, bày tỏ thái độ ra sao có thể phụ thuộc vào các yếu tố sau: Việc xác định lợi ích của nước ta – tức việc bảo vệ đất nước, xây dựng đất nước, nâng cao uy tín của đất nước, trong quan hệ của nước ta đối với các nước liên quan hiện nay và sau khi sự kiện đó kết thúc hoặc kéo dài. Vị trí và vị thế của nước ta với các nước liên quan có quan hệ với ta (thể hiện ở việc so sánh lực lượng của ta và nước đó phụ thuộc lần nhau về an ninh-kinh tế, giao lưu văn hoá-xã hội của ta). Với các nước có quan hệ với ta, hiện nay và sau khi hiện tượng đó kết thúc - không loại trừ khả năng ta phải điều chỉnh khi bên ngoài (các nước khác) có các thay đổi về thái độ (mục đích và chiến lược).

dai-hoi-dong-hop-ukraine-w645-h430.jpeg

 Đại hội đồng Liên hợp quốc bỏ phiếu thông qua nghị quyết yêu cầu Nga lập tức chấm dứt chiến dịch quân sự ở Ukraine.

Nói thêm về bản chất của lợi ích quốc gia. Trong một quốc gia, có lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm; lợi ích của các tầng lớp khác nhau (giới lãnh đạo, đảng phái, chủ tư bản, công nhân, nông dân, tri thức, công chức nhà nước, lao động tự do nói chung); lợi ích cục bộ (điểm) và lợi ích chung (diện); lợi ích trước mắt, lợi ích lâu dài hơn. Trong nước điều hoà lợi ích bằng hệ thống luật pháp - văn bản.

Ở nước ta, lợi ích quốc gia là lợi ích chung của mọi người làm sao bảo vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, tài nguyên, hệ thống chính trị và phát triển kinh tế vì lợi ích chung của mọi người. Chính sách đối ngoại nhằm phục vụ lợi ích quốc gia. Chính sách đối ngoại được thực thi thông qua các cơ quan nhà nước và tất cả công dân khi có tham gia hoặc bày tỏ thái độ đối với các vấn đề quốc tế.

Do vậy khi đánh giá về các hoạt động ở bên ngoài, các sự kiện ở bên ngoài, phải nhìn lợi ích tổng thể của quốc gia, phải nhận thức được chính sách đối ngoại của quốc gia, phải có quan điểm rõ ràng tìm ra bản chất, nguồn gốc và tác động của các vấn đề quốc tế. Có nhiệt tình, tình cảm mà không có tri thức nhận thức và phân tích vấn đề quốc tế thì có thể làm hại lợi ích quốc gia – ở hiện tại hoặc trong tương lai.

Nhìn vào sự phản ứng của phương Tây đối với cuộc xung đột ở Ukraine, ta thấy có nhiều thái độ khác nhau - và ngay nội tại một nước cũng có những quan điểm khác nhau. Ngoài các nhân tố về triết lý sống, quan điểm về đạo đức và giá trị xã hội, về khả năng tiếp cận và phân tích thông tin, cơ bản là do nhận thức về lợi ích quốc gia theo quan điểm nhìn nhận của các nhà lãnh đạo, vị thế và ảnh hưởng của các nhà lãnh đạo ở các nước, mức độ ảnh hưởng của chiến tranh tới lợi ích của các nhóm lợi ích ở các nước và việc đó lại ảnh hưởng tới vị thế của các nhà lãnh đạo như thế nào. Đối với người dân bình thường, họ chỉ nhìn lợi ích trước mắt – chiến tranh tàn phá, gây thương vong cho mọi người, nhất là phụ nữ, trẻ em, dân vô tội. Còn các nhà chính trị có khi khai thác sự việc này vì các lợi ích cá nhân hoặc đảng phái của họ.

Một điều rõ ràng là phản ứng của các nước phương Tây cũng có giới hạn – chẳng phải để cứu Ukraine mà chỉ là «Tọa sơn quan hổ đấu », viện trợ vũ khí không phải ngay từ đầu mà còn tùy diễn biến của cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine. Có khi họ lại muốn nó kéo dài để Nga suy yếu. Tính toán lợi ích theo phương châm «đục nước béo cò», «ngư ông đắc lợi» có thể được xem là thái độ cơ bản của một số nước hiện nay. Họ hiểu rõ Nga không thể vượt qua giới hạn cho phép vì cũng chịu nhiều thiệt hại về quân sự, về kinh tế và còn ảnh hưởng lâu dài. Do vậy, hành động ra sao cần được phân tích, xem xét kỹ lưỡng, toàn diện với các nhận thức cơ bản về tính chất, đặc điểm của quan hệ quốc tế hiện nay, tính liên tục và tính thay đổi trong môi trường quốc tế, chiến lược các nước lớn qua mỗi giai đoạn.

Một khi có sự kiện nào đó xảy ra, các nước sẽ có thái độ trên cơ sở tính toán lợi ích của họ. Cho đến nay, chính sách đối ngoại của Việt Nam đã ổn định – thế giới và khu vực đã thấy rõ sự đan xen lợi ích của Việt Nam với khu vực, với các nước lớn và với nhiều nước tại châu Á, châu Phi, khu vực Mỹ Latinh qua việc bày tỏ thái độ của Việt Nam với các vấn đề ở ba khu vực này. Vấn đề là chúng ta luôn luôn cần phải cảnh giác, tăng cường sức mạnh và tận dụng hơn nữa sự đan xen lợi ích của nước ta với thế giới bên ngoài.

Nói thêm về việc Việt Nam bỏ phiếu trắng cho nghị quyết tại phiên họp đặc biệt của Đại Hội đồng Liên hợp quốc ngày 1/3. Đây là một nước đi bày tỏ thái độ chứ không phải là không có lập trường hoặc “ba phải”. Nhiều người cho rằng ta không lên án Nga là không phản đối cuộc xâm lược phi nghĩa, không ủng hộ chính nghĩa, chính sách trung lập như vậy là không phù hợp. Tác giả tin rằng các nhà phân tích chính trị khách quan hiểu rõ lập trường của Việt Nam qua lá phiếu trắng, đó là: Việt Nam chống lại việc sử dụng bạo lực trong quan hệ quốc tế; Việt Nam đề nghị các nước phải tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, phải tôn trọng độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước; Việt Nam đề nghị các bên kiềm chế và giải quyết xung đột thông qua thương lượng; Việt Nam tôn trọng lợi ích an ninh chính đáng của mọi quốc gia.

Nghị quyết được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua hôm 1/3 với 141 quốc gia trên tổng số 193 quốc gia bỏ phiếu thuận, 35 quốc gia bỏ phiếu trắng và 5 quốc gia bỏ phiếu chống. Việt Nam, Ấn Độ và Trung Quốc nằm trong nhóm bỏ phiếu trắng.

Liên quan đến việc này, tại cuộc họp báo thường kỳ chiều 3/3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nêu rõ: Quan điểm của Việt Nam là Việt Nam luôn theo dõi sát sao và hết sức quan ngại về tình hình xung đột xung đột vũ trang ở Ukraine, đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoà bình và an ninh ở khu vực và thế giới.

“Chúng tôi cho rằng ưu tiên hiện nay là cần kiềm chế tối đa, chấm dứt các hành động sử dụng vũ lực để tránh gây thương vong và tổn thất đối với dân thường, nối lại đàm phán và đàm phán trên tất cả các kênh để đạt được giải pháp lâu dài, có tính đến lợi ích của các bên, trên cơ sở Hiến chương của Liên Hợp Quốc và những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế”, bà Hằng nói.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết lập trường này của Việt Nam đã được nêu rõ trong tuyên bố của Người phát ngôn ngày 25/2 và phiên họp khẩn cấp đặc biệt của Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 1/3.

 Đoàn Văn Thắng, cựu chủ nhiệm Khoa QHQT - Đại học Ngoại giao (nay là Học viện Ngoại giao)

Nhận xét

Nội quy: Nhận xét có tối thiểu 3 ký tự.

0 nhận xét

Bài viết cùng chuyên mục

Xả súng tại lễ diễu hành Quốc khánh Mỹ

Ít nhất 6 người thiệt mạng và 30 người bị thương trong vụ xả súng tại buổi lễ diễu hành mừng Quốc khánh Mỹ ở ngoại ô Chicago. Ngay sau đó, cảnh sát đã bắt giữ nghi phạm 22 tuổi.

Hồ sơ: Những người nổi tiếng từng bị tai tiếng vì bê bối tình dục (Kỳ 2) - Cristiano Ronaldo lật ngược tình thế

Cristiano Ronaldo có lẽ là trường hợp hiếm hoi khi anh có thể "lội ngược dòng", bác bỏ các cáo buộc về tấn công tình dục. Tuy nhiên, vụ việc xảy ra từ 2009 với Kathryn Mayorga vẫn khiến ngôi sao của làng túc cầu ...

Khám phá 5 quốc gia có tuổi thọ cao nhất thế giới

Tại một số quốc gia, người dân có tuổi thọ cao chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu dân số. Môi trường, y tế, điều kiện sinh hoạt, văn hóa... được cho là những nhân tố giúp người dân khỏe mạnh và kéo dài sự ...

Xả súng kinh hoàng ở trung tâm thương mại Đan Mạch

Ít nhất 3 người thiệt mạng trong một vụ xả súng ở trung tâm thương mại Copenhagen, Đan Mạch hôm 3/7. Cảnh sát địa phương nghi ngờ đây là một vụ tấn công khủng bố.

Hồ sơ: Những người nổi tiếng từng bị tai tiếng vì bê bối tình dục  - Kỳ 1: Cristiano Ronaldo: Tổn hại danh tiếng vì vướng cáo buộc

Đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng và lấp lánh của danh vọng, giới thể thao cũng như showbiz là một “hội chợ phù hoa” với vô số vụ bê bối. Trong suốt nhiều năm, công chúng đã chứng kiến không ít vụ việc gây sốc ...

Thời trang bền vững – xu hướng ngày càng thịnh hành tại Nhật Bản

Bộ sưu tập mới nhất của Ryohei Kawanishi bao gồm áo khoác, túi xách và các vật dụng khác được làm từ túi khí của ô tô phế thải. Nhật Bản đã chứng kiến ​​sự gia tăng mạnh mẽ của các thương hiệu thời trang ...

Athens tập trung vào nghệ thuật và ẩm thực để phát triển du lịch

Nghệ thuật và ẩm thực là hai điểm sáng thu hút khách du lịch đến với Hy Lạp nói chung và thủ đô Athens nói riêng. Dẫu cho chịu ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19, Chính phủ Hy Lạp vẫn biết cách phát huy nguồn ...

Chân dung nữ tỷ phú một tay xây dựng đế chế nội y từ 5.000 USD

Sara Blakely là nữ doanh nhân người Mỹ sáng lập Spanx, một công ty sản xuất nội y có trụ sở tại Atlanta, Georgia. Lập nghiệp chỉ với 5.000 USD và dành 20 năm để xây dựng vương quốc đồ lót, hiện giá trị tài ...

Sự thật về làng búp bê hiu quạnh tại Nhật Bản

Ngôi làng Nagoro tại Nhật Bản nổi tiếng với những con búp bê giống y như người thật được bày trí ở khắp mọi nơi. Số lượng búp bê còn đông đúc hơn dân cư trong làng cả chục lần.

Hàn Quốc phê duyệt vắc xin COVID-19 nội địa

Các quan chức y tế Hàn Quốc hôm 29/6 đã cấp phép sử dụng vắc xin COVID-19 đầu tiên được phát triển trong nước. Vắc xin do công ty SK bioscience phối hợp với Đại học Y khoa Washington (Mỹ) phát triển.